Het brugwachtershuisje - korte geschiedenis
nu museum GHK De Vreedsel
Een stille getuige van 200 jaar kanaalgeschiedenis
Langs de afgesneden bocht van de Zuid-Willemsvaart staat een klein gebouw dat nog altijd de sfeer van twee eeuwen watergeschiedenis uitademt: het brugwachtershuisje.
Het karakteristieke huisje herinnert aan de tijd waarin het kanaal een drukke verkeersader was. Rondom het huisje liggen oude jaagpaden en groene oevers die getuigen van een rijk verleden. De brug die hier ooit met de hand werd bediend, vormde een belangrijke verbinding voor reizigers, handelaren en schippers.
In het kader van 200 jaar Zuid-Willemsvaart krijgt deze plek een bijzondere betekenis als levend erfgoed. Het brugwachtershuisje vertelt het verhaal van de mensen die hier werkten en leefden, en van de rol die het kanaal speelde in de ontwikkeling van de streek.
De bouw van brug en huisje
De aanleg van de weg tussen Hasselt en de Maas maakte de bouw van een draaibrug over de Zuid-Willemsvaart noodzakelijk.
Volgens de kostenraming van 22 mei 1841 bedroegen de totale uitgaven 27.000 frank. Hiervan was 16.000 frank bestemd voor de brug en 2.800 frank voor het brugwachtershuisje. De overige kosten hadden betrekking op bestrating, grondwerken, toezicht en de interesten op de waarborgsom van 2.000 frank.
De werken werden uitgevoerd door Pierre Keller uit Angleur, nabij Luik. In 1842 werden zowel de brug als het huisje voltooid.
De brugwachters
De brugwachters waakten over de veilige doorgang van scheepvaart en verkeer.
- Hendrik Dreesen (1841–1855)
- Willem Hubert Rekko (1855–1887)
- Herman Houben (1887–1917)
- Octave Kenens (1917–1919)
- Michel De Neef (1919–1934)
Het werk van de brugwachter
De brugwachter had een verantwoordelijke taak. Hij bediende de draaibrug en zorgde ervoor dat deze tijdig werd geopend voor passerende schepen. Zodra een schip naderde, moest het wegverkeer worden stilgelegd en de brug worden opengedraaid.
Daarnaast inde de brugwachter het bruggeld dat schippers moesten betalen. Hiervoor gebruikte hij een hengel of een touw waaraan een houten klomp was bevestigd. De schipper legde het verschuldigde bedrag in de klomp, waarna de brugwachter het geld naar zich toe haalde.
Deze eenvoudige maar doeltreffende methode voorkwam dat schepen moesten aanleggen en zorgde voor een vlotte doorvaart.
Erfgoed aan het water
Vandaag is het brugwachtershuisje een van de weinige tastbare herinneringen aan de tijd van de draaibruggen, de jaagpaden en de drukke scheepvaart op de Zuid-Willemsvaart.
Het gebouw vormt samen met de oude kanaalarm een uniek stukje erfgoed. Het herinnert aan de brugwachters, schippers, handelaren en lijndrijvers die hier generaties lang hun brood verdienden en mee vormgaven aan de geschiedenis van het kanaal.
Nu de 'thuis' van de Geschied- en Heemkundige Kring De Vreedsel.
In het museum schetsen we een beeld van Lanklaar doorheen de jaren aan de hand van voorwerpen en documenten.
Momenteel te bezoeken op aanvraag
gsm 0477698048
devreedsellanklaar@outlook.be